Strona główna Pytania od czytelników Gdzie na Lubelszczyźnie można zobaczyć rzadkie gatunki ptaków?

Gdzie na Lubelszczyźnie można zobaczyć rzadkie gatunki ptaków?

1
597
5/5 - (1 vote)

Witajcie miłośnicy przyrody! Lubelszczyzna, z jej zróżnicowanym krajobrazem i bogatą fauną,⁢ kryje w sobie niejedną tajemnicę dla pasjonatów ornithologii. ⁤To⁤ właśnie w tym regionie‌ Polski można odkryć unikalne siedliska rzadkich gatunków ptaków, które mogą dostarczyć‌ niezapomnianych wrażeń zarówno doświadczonym obserwatorom, jak i amatorom. W⁢ niniejszym artykule zabiorę ⁣Was w podróż po malowniczych zakątkach Lubelszczyzny, gdzie ‌spotkacie nie tylko zapierające dech​ w piersiach krajobrazy, ale także wyjątkowych mieszkańców powietrznych przestworzy. Jeśli ciekawi Was, gdzie dokładnie szukać tych niezwykłych skrzydlatych towarzyszy, oraz jakie walory przyrodnicze kryje w sobie nasz piękny region, koniecznie zostańcie z⁢ nami. Przed Wami odkrycie tajemnic ornitologicznych Lubelszczyzny!

Nawigacja:

Gdzie⁤ na ⁢Lubelszczyźnie można zobaczyć rzadkie gatunki ptaków

Lubelszczyzna,znana z malowniczych krajobrazów i bogatej fauny,jest idealnym miejscem do ‍obserwacji ⁤ptaków. ‌Region ten przyciąga‍ zarówno ornitologów, ‍jak i miłośników natury dzięki swojej różnorodności ⁤biologicznej. ⁢poniżej przedstawiamy najciekawsze lokalizacje,gdzie można zobaczyć ‌rzadkie gatunki ⁣ptaków.

  • Roztocze ⁣– to niewielki region, który zasługuje na uwagę każdego entuzjasty ornitologii. W lesistych obszarach Roztocza regularnie spotykane są m.in. wąsatka i trzmielojad.
  • Błonia Kazimierskie – bogate w⁤ różnorodność ptasich gatunków,w tym cietrzewie i gęsi⁢ gęgawy. To miejsce idealne na ⁣długie wyprawy ornitologiczne.
  • Stawy Echo w Puławach – obszar ten ⁤stanowi​ siedlisko dla ⁢wielu rzadkich ptaków wodnych,takich jak krzyżówka i rybitwa białoczelna.

Warto również zwrócić uwagę na Wzniesienia Łukowskie, gdzie można zaobserwować takie gatunki jak okućka czy sokoły wędrowne. ⁣W okolicy ⁤tych wzniesień można spotkać także kandydata na symbol Lubelszczyzny – okońska rysica.

GatunekMiejsce ObserwacjiNajlepszy Czas na Obserwacje
WąsatkaRoztoczeWiosna
CietrzewBłonia KazimierskieWczesna wiosna
Rybitwa BiałoczelnaStawy EchoLatem

Na zakończenie, Lubelszczyzna jest skarbnicą rzadkich ptaków, a każdy ptasi obserwator znajdzie tu coś dla siebie. ​Zachęcamy do wyruszenia w teren z lornetką⁢ i przewodnikiem po ptakach! Każda wyprawa może ⁤przynieść​ nie tylko wspaniałe widoki, ale również bezcenne wspomnienia​ i nowe doświadczenia w obcowaniu z naturą.

Historie ⁣ptaków Lubelszczyzny – dlaczego warto je poznawać

Ptaki ​Lubelszczyzny to nie tylko różnorodność gatunków, ale także fascynująca ‍historia, która ⁣sięga wielu ⁢wieków wstecz. Region ten, z uwagi na ‍swoje unikalne walory naturalne, stanowi istotne siedlisko dla wielu rzadkich⁤ i chronionych ptaków. Poznawanie ich historii pozwala zrozumieć, jak zmieniały się ekosystemy i jakie czynniki⁣ wpłynęły na obecny stan ornitofauny.

Na Lubelszczyźnie ⁣można spotkać wiele gatunków ptaków, które są rzadkością w innych‌ częściach Polski. Warto zwrócić uwagę na:

  • Ornitologa​ lądowego ​ – rzadki gatunek,⁢ którego populacja rośnie na terenach podmokłych.
  • Czajkę -⁤ symbol‌ wsi polskiej,obecnie‍ zagrożona,jednak można ją spotkać ⁣w ⁣niektórych okolicach Lubelszczyzny.
  • Jerzyki – piękne ptaki o charakterystycznym śpiewie, często można je⁤ zobaczyć od wiosny do późnej jesieni.

W regionie tym znajdują się także liczne obszary chronione, które sprzyjają ochronie tych unikalnych gatunków.Oto ⁣kilka ⁢miejsc, ⁤które warto odwiedzić, aby podziwiać ptaki w ich naturalnym środowisku:

MiejsceRzadkie gatunki
Park Krajobrazowy Pojezierza Łęczyńsko-WłodawskiegoSzereg różnych gatunków wodnych, w tym czaple i kormorany.
Rezerwat Przyrody „Słowiański” w KujawachOrzeł bielik oraz czajki.
Rezerwat „Bagno Całowanie”Ptaki błotne i drapieżne, takie jak rybitwy ​oraz ‌orłosęp.

Ochrona ptaków i ich siedlisk jest​ niezwykle ważna z perspektywy ekologicznej oraz kulturowej.Wspierając lokalne inicjatywy związane z ochroną przyrody,⁤ możemy przyczynić się do​ zachowania tej ​niezwykłej różnorodności⁤ dla przyszłych pokoleń. Poznawanie historii ptaków regionu to nie ‍tylko⁣ nauka, ale także pasjonująca przygoda, ‍która zbliża nas‍ do ​natury.

Warto też zaznaczyć, że Lubelszczyzna to miejsce spotkań ⁣ornitologów⁢ oraz entuzjastów przyrody. Organizowane ⁤są liczne warsztaty⁣ oraz wyprawy, które ⁢pozwalają na zdobycie ⁢wiedzy o ptakach oraz ich zachowaniach. Dla wielu z nas, bliskość z naturą ⁢staje się inspiracją​ do dodatkowych działań ⁤na rzecz ochrony środowiska.

Ochrona ⁤rzadkich ⁤ptaków – wyzwania i sukcesy‌ w regionie

Ochrona rzadkich ptaków w Lubelszczyźnie jest niezwykle ważnym ⁣tematem, ​który zyskuje‍ na znaczeniu wśród lokalnych społeczności i organizacji ekologicznych. Region ten, z jego bogatą bioróżnorodnością oraz cennymi⁤ ekosystemami, stanowi ⁤siedlisko dla wielu ⁢unikalnych ⁣gatunków ptaków, które wymagają szczególnej uwagi.

W ostatnich latach, dzięki współpracy z różnymi instytucjami, ⁣podjęto szereg działań mających na celu ochronę tych zagrożonych gatunków:

  • Monitoring siedlisk – regularne badania dotyczące ‌populacji ptaków w ⁣najważniejszych obszarach chronionych.
  • Rewitalizacja habitatów – przywracanie naturalnych warunków w miejscach, gdzie ptaki wyginęły lub ich liczebność znacznie spadła.
  • Edukacja⁢ społeczna – kampanie informacyjne skierowane do mieszkańców, ⁣mające na ⁣celu zwiększenie świadomości na temat ochrony ptaków.

Jednym z największych sukcesów w regionie‌ jest wzrost liczby par lęgowych sokoła wędrownego oraz orlików krzykliwych. Dzięki zastosowanym działaniom ochronnym,‌ te niesamowite ptaki zyskały stabilne siedliska, co pozytywnie wpływa na ich​ populację.

Również w obszarze sztandarowych ⁤projektów ochrony przyrody, takich jak Lubelski Park Krajobrazowy, zauważono wzrost liczby rzadkich gatunków ptaków, w tym⁣ cyraneczki i trznadliki. To miejsce stało się prawdziwym rajem‌ dla ⁣miłośników ornitologii.

gatunekStatus ochronyObszar występowania
Sokół⁤ wędrownyOchrona ścisłaLasy‍ i​ klify
Orlik krzykliwyOchrona częściowaŁąki‌ i tereny otwarte
CyraneczkazagrożonyStawy i mokradła
TrznadlikOchrona ścisłaTereny ‌rolnicze i ⁤leśne

Wyzwania związane z ⁤ochroną rzadkich ptaków w Lubelszczyźnie są jednak ⁤nadal liczne.​ Zmiany klimatyczne,urbanizacja oraz degradacja środowiska stawiają⁣ przed lokalnymi ekologami ‍nowe trudności. Kluczem ⁣do dalszej skutecznej ochrony jest kontynuacja edukacji oraz zaangażowanie lokalnych społeczności w działania na ⁤rzecz ochrony ‌przyrody.

Topowe‍ miejsca do obserwacji ptaków w Lubelskiem

Lubelskie to region pełen przyrodniczych skarbów, który przyciąga zarówno amatorów,⁤ jak i profesjonalnych ornitologów. Oto kilka topowych ‌miejsc, gdzie można spotkać rzadkie gatunki ptaków ​w ‍tej malowniczej części Polski:

  • Roztoczański Park Narodowy – ‍To jeden z najpiękniejszych parków w Polsce, gdzie można obserwować⁣ wiele gatunków ptaków, takich jak czapla siwa czy jelenia⁤ leśnego.Warto wybrać się na szlak prowadzący do stawów w Zwierzyńcu, aby zobaczyć te​ majestatyczne ptaki w ⁤ich naturalnym środowisku.
  • Stawy Echo – Położone w okolicach Lublina, to miejsce przyciąga liczne gatunki ptaków wodnych. Szczególnie ⁣popularne są tu kormorany oraz⁢ łęczaki, a także różnorodne gatunki kaczek. Obserwatorzy powinni przygotować lornetki na ⁢dalsze obserwacje.
  • Bagna Tarnobrzeskie – ⁢Te unikalne torfowiska to‌ prawdziwy raj dla ptaków.​ Można tu trafić na wydrzyków i bąków, a ​wczesnym latem można usłyszeć niepowtarzalny śpiew⁤ rzadkich ptaków, takich jak trzciniak.
  • Rezerwat Siedliska ‌Ornitologiczne ⁣w Gminie Zamość ⁣– Obfitość wód oraz bogata⁤ szata roślinna tego obszaru przyciąga wiele unikalnych gatunków ptaków. ⁤Czasem można tu zobaczyć orła bielika ‍ krążącego w poszukiwaniu zdobyczy.

Poniżej zestawienie najczęściej obserwowanych ptaków ⁤w tych rejonach:

PtakTypMiejsce Obserwacji
Czapla siwaWodneRoztoczański Park Narodowy
KormoranWodneStawy Echo
wydrzykBagienneBagna Tarnobrzeskie
Orzeł bielikDrapieżnyGmina Zamość

Nie można zapomnieć o wielu innych pięknych lokalizacjach,takich jak Biała⁢ Podlaska czy Poleski Park Narodowy,które oferują doskonałe warunki do obserwacji ptaków. Lubelskie to prawdziwy raj dla‌ każdego, kto pragnie obcować z naturą⁤ i odkrywać fascynujący świat ptaków.

Suwalskie Jeziora – ukryte skarby ornitologiczne

Suwalskie Jeziora to raj dla ​miłośników ptaków. Ta nieodkryta kraina ornitologicznych skarbów znajduje się na⁢ północnym ⁣wschodzie Polski i skrywa​ w sobie wiele rzadkich gatunków, które przyciągają zarówno profesjonalnych ornitologów, jak i amatorów. Dzieki swojemu zróżnicowanemu środowisku wodno-błotnemu i leśnemu,region ten stanowi idealne miejsce do ⁢obserwacji ptaków.

Wśród najciekawszych gatunków, które można spotkać w Suwalskich Jeziorach, znajdują się:

  • Słonka⁣ (Botaurus stellaris) ⁣ – tajemniczy‍ ptak, którego gniazda często⁢ ukryte są w ⁢gęstej ‍roślinności, wydający charakterystyczne dźwięki ​w okresie godowym.
  • Głowienka (Anas ferina) – piękna kaczka, której samce mają wyjątkowe, wyróżniające się ubarwienie. Często można je zobaczyć ​w⁣ grupach, pływających po jeziorach.
  • Łabędź niemy (Cygnus olor) – majestatyczny ‌ptak, który dumnie pływa po wodach jezior, a jego piękno przyciąga wielu fotografów.

W⁤ regionie tym ⁢można również spotkać ptaki wodne, takie jak:

  • Bocian biały (Ciconia ciconia) – symbol polskiej wsi, który gniazduje na żerdziach w okolicy, nie​ tylko wznosząc swoje gniazda, ale ⁤także ‌stając się stałym⁣ elementem krajobrazu.
  • Żuraw (Grus grus) – ptak o długich ‍nogach, ‍znany ze swojego majestatycznego lotu i głośnych, melodyjnych odgłosów.

Dla tych, którzy chcą w pełni doświadczyć piękna Suwalskich Jezior, istnieją różne trasy ornitologiczne prowadzące przez najciekawsze miejsca ‌do obserwacji.⁢ Poniżej znajduje się tabela przedstawiająca⁢ kilka z nich:

Inne wpisy na ten temat:  Gdzie można zdobyć dofinansowanie na studia w województwie?
TrasaOpisCzas przejścia
Jezioro Wigrymalownicza ścieżka wzdłuż brzegu jeziora, idealna​ do obserwacji łabędzi i kaczek.2 godziny
Rezerwat ⁣SłowińskiSzlak prowadzący przez mokradła, gdzie można spotkać rzadkie ptaki wodne.3 godziny

Zarówno dla doświadczonych ornitologów, jak ⁤i tych, którzy dopiero zaczynają swoją ⁤przygodę z ptakami, Suwalskie Jeziora oferują niezapomniane wrażenia i szansę na zbliżenie się⁤ do natury. Warto wybrać się w tę stronę i odkryć bohaterskie życie naszych skrzydlatych przyjaciół w ich naturalnym środowisku.

Błonia Tarnogrodzkie – raj dla⁤ obserwatorów ptaków

Błonia Tarnogrodzkie ​to miejsce, które z pewnością zapadnie w pamięci każdego miłośnika ornitologii. Ten⁣ malowniczy ⁢obszar, zlokalizowany ‌w pobliżu ⁢Tarnogrodu, oferuje niepowtarzalne warunki do obserwacji ptaków w ich naturalnym środowisku. Różnorodność ekosystemów, takich jak ⁢łąki, stawy i rozlewiska, przyciąga setki gatunków ptaków,⁤ w tym wiele ⁣rzadkich i zagrożonych wyginięciem.

Podczas ‌wizyty w Błoniach Tarnogrodzkich⁣ warto zwrócić uwagę na następujące gatunki:

  • Krzyżówka – najpospolitszy przedstawiciel⁤ rodziny kaczkowatych, często spotykany na stawach i rzekach.
  • Szlachcic – piękny ptak wodny, charakteryzujący się kolorowym upierzeniem oraz długimi‌ nogami.
  • Rybaczki – zwinne ptaki, które ⁤można zobaczyć podczas⁤ polowania na​ ryby w okolicznych wodach.
  • Śniadkówka – rzadki ptak, który gniazduje w pobliżu wód, znany z ⁢charakterystycznego śpiewu.

W Błoniach można również zaobserwować ptaki drapieżne,‍ takie jak:

  • Wspólna rybołówka – majestatyczny ptak,⁤ który czatuje na swoje ofiary nad wodami.
  • Orlik krzykliwy – dumny drapieżnik, coraz rzadszy w naszym regionie, którego‌ obserwacja może być prawdziwą gratką.

W‍ okresie migracyjnym Błonia ​Tarnogrodzkie stają⁢ się prawdziwym rajem dla obserwatorów. Zjawiskowe⁣ wędrówki ptaków wiosną i jesienią przyciągają ornitologów z całej Polski, którzy mają możliwość podziwiania różnych gatunków wędrownych, takich jak:

GatunekOkres‌ obserwacji
ŻurawMarzec⁤ – Kwiecień, Wrzesień – Październik
Gęś ⁤zbożowaWrzesień – Listopad
Łabędź niemyListopad⁢ – Marzec

Oprócz bogatej⁤ bioróżnorodności, Błonia⁣ Tarnogrodzkie oferują także łatwe ścieżki do spacerów i‌ miejsc do obserwacji, co czyni je idealnym miejscem dla rodzin z dziećmi oraz zapalonych przyrodników.⁣ Warto zabrać ze sobą lornetkę oraz aparat, by uwiecznić te niezwykłe‍ chwile w ​towarzystwie dzikiej fauny.

Białka – perły ​przyrody w sercu Lubelszczyzny

Białka to malownicza ‍okolica, która ⁢zachwyca nie tylko przyrodą, ale także różnorodnością fauny. To tutaj możemy​ spotkać wiele rzadkich ​gatunków ptaków, które przyciągają miłośników ​ornitologii oraz amatorów spędzania⁢ czasu na ⁣łonie natury. ⁤Warto wiedzieć, które miejsca w tej części ⁣Lubelszczyzny są szczególnie znane z bogatej avifauny.

Na terenie Białki znajdują ‍się liczne obszary chronione,‌ które sprzyjają gniazdowaniu i migracji ptaków. Wśród najważniejszych‍ z ‍nich wymienia się:

  • Rezerwat przyrody „Białka” – idealne miejsce do obserwacji⁣ ptaków wodno-błotnych.
  • Krajobrazowy ‌Park Doliny Białki – obszar ‍o różnorodnych siedliskach,w którym można spotkać liczne gatunki ptaków leśnych.
  • Stawy hodowlane ⁣ – doskonała lokalizacja do obserwacji ptaków przylatujących w poszukiwaniu pożywienia.

Aktywni ornitolodzy, jak i amatorzy mogą tu dostrzec​ wiele wyjątkowych gatunków. Oto kilka z nich:

GatunekOpis
CzajkaPtak ⁤wodny o charakterystycznym, długim​ ogonie.
KormoranŚwietnie pływający ptak, ⁤często obserwowany na stawach.
szpakUrokliwy ptak o złotym upierzeniu, znany z‌ tworzenia dużych stad.

W sezonie lęgowym warto wybrać się na dłuższe spacery, aby usłyszeć ich piękne śpiewy. Można także zaopatrzyć się w lornetki i aparaty, aby móc uchwycić te chwile⁢ z bliska. Niezapomniane⁣ przeżycia i fotografie staną się niezapomnianą pamiątką z wizyty w tej‍ niezwykłej okolicy.

Białka to prawdziwy ‌raj dla miłośników ptaków. Warto odwiedzić⁤ te tereny i przekonać się, jak fascynująca ​może być natura lubelszczyzny. Obserwacja ptaków w ich naturalnym środowisku to doświadczenie, które z pewnością na‌ długo pozostanie w pamięci.

Obszar Natura 2000 -⁣ chronione siedliska⁣ ptaków

W Lubelszczyźnie obszary Natura ⁢2000 to prawdziwy raj dla ornitologów oraz miłośników⁢ przyrody. To właśnie tutaj można spotkać liczne rzadkie ​gatunki ptaków, które znalazły schronienie w naturalnych siedliskach chronionych przez ‌unijne​ przepisy. Warto przyjrzeć się bliżej, które z tych miejsc są szczególnie warte odwiedzenia.

Jednym z najlepszych obszarów do obserwacji​ ptaków jest:

  • Stawy Pstrąże – idealne dla miłośników ‌wodnych ptaków, można tu spotkać m.in. łabędzie niemieckie​ i czaple siwe.
  • Bagna Białe – obszar ten przyciąga rzadkie gatunki siewkowatych, takie jak kszyk oraz błotniak stawowy.
  • Lasy Puszczy Solskiej – tutejsze tereny leśne są domem dla orłów przednich oraz gigantycznych dzięciołów‍ białoszyich.

Kolejnym ‍interesującym miejscem jest urokliwy Rezerwat Przyrody Krznica, który ‍oferuje nie tylko bogaty świat​ flory, ale także możliwość zobaczenia takich gatunków ptaków jak:

GatunekCechy charakterystyczne
WydraRzadko występujący ⁢w‌ wodach, potrafi nurkować przez długie minuty.
Orzeł BielikImponujący drapieżnik, z​ rozpiętością skrzydeł do 2,5 metra.

Osoby poszukujące informacji o najlepszych terminach na obserwacje powinny wziąć pod uwagę wiosenne miesiące,⁤ kiedy ptaki przylatują z południa oraz zakładają⁢ gniazda. Warto także ⁢korzystać z lokalnych przewodników, którzy znają najlepsze miejsca i potrafią wskazać, gdzie akurat można spotkać konkretne ⁤gatunki ptaków.

Lubelszczyzna, ⁤dzięki swojej różnorodności ekologicznej, staje się miejscem wyjątkowym, gdzie natura‍ wciąż może być podziwiana w ⁢swojej pierwotnej formie. Ochrona ‍tych terenów ma kluczowe znaczenie nie tylko dla ptaków, ale także dla przyszłych pokoleń, które‍ również będą mogły cieszyć się ich ⁢pięknem.

Jakie gatunki ptaków można spotkać w Lublinie?

Lublin to region bogaty w różnorodność ptaków, które można spotkać w‍ wielu jego⁢ lokalizacjach.Obszary ‍zielone,w tym parki,lasy i tereny nad wodami,przyciągają ornitologów oraz miłośników przyrody. Warto zwrócić uwagę na kilka interesujących ⁣gatunków,które można zaobserwować ⁤w tym malowniczym regionie.

  • Gawron – często widywany w miastach oraz na wsiach, charakteryzuje się czarnym upierzeniem ⁣z szarym nalotem. Wiosną można spotkać go w grupach, które⁤ wspólnie żerują.
  • Słowik – znany z pięknego ⁣śpiewu, idealnie nadaje się do obserwacji w parkach i zalesionych obszarach.
  • Szpak ⁢– niezwykle inteligentny ptak, który gromadzi się w ⁢dużych stadach. Jego⁢ charakterystyczne upierzenie ‍zmienia się z sezonami.
  • Sudoku (Pelikan) – choć rzadziej‍ spotykany,⁢ można go zobaczyć w rejonach stawów i zbiorników wodnych. Jego majestatyczny wygląd przyciąga uwagę ornitologów.

Nie sposób pominąć również ⁢ptaków wodnych,które obfitują w ‍lubelskich rzekach i jeziorach.Wśród nich można wyróżnić:

GatunekCharakterystyka
Łabędź niemyImponujący rozmiar, biały kolor i⁤ elegancki wygląd.
RybakSzybki i zwrotny, doskonale⁣ radzi sobie w wodzie.
Kaczka krzyżówkaNajczęściej spotykany gatunek ‍kaczki, zamieszkujący stawy i rzeki.

Warto odwiedzać tereny podmiejskie, takie jak Park ‍krajobrazowy Lasy Janowskie, aby ‍dostrzec‌ więcej szczególnego urok ptaków. Spotkać można tam gatunki takie jak⁤ dzięcioł czarny czy sóweczka,które z pewnością umilą każde ornitologiczne poszukiwanie. Wszyscy miłośnicy ptaków powinni pamiętać, ‍że najlepszym czasem na obserwację jest wczesny ranek oraz późne popołudnia.

Podczas spacerów w okolicach rzek lub w lasach, warto również⁢ zwracać uwagę na miejsca ⁣lęgowe​ różnych gatunków ptaków. Miejsca te często są oznaczone przez lokalnych ornitologów, co pozwala na łatwiejsze ich dostrzeganie.Każde spotkanie z rzadkim zgubionym ptakiem to niezapomniane przeżycie, które może stać się świetnym punktem⁢ do dalszych obserwacji i nauki o naturze regionu.

Rezerwaty przyrody – zgłębiając tajemnice​ ptasiego życia

Lubelszczyzna to nie tylko region‌ bogaty‍ w historię ⁢i tradycje, ale⁢ także prawdziwy raj ⁢dla miłośników ptaków. Rezerwaty przyrody w tej części⁢ Polski ​stanowią ⁣idealne miejsca,gdzie można obserwować rzadkie i ⁣chronione gatunki ​ptaków w⁣ ich naturalnym środowisku.‌ Fascynująca różnorodność ptasiego świata kusi nie tylko ‍ornitologów, ale również amatorów przyrody.

Najważniejsze rezerwaty ⁣przyrody

W regionie Lubelszczyzny znajduje się kilka kluczowych rezerwatów, które warto odwiedzić, by zgłębić tajemnice ptasiego życia:

  • Rezerwat przyrody „Torfowisko Obrocz” ​ – znany z występowania rzadkich gatunków ptaków wodnych i błotnych, takich ⁤jak łabędź niemy ​ czy bąk.
  • Rezerwat ​„Czerniawka” – to idealne ‌miejsce do podziwiania⁣ jaszczurki zielonej oraz w